Zomer 1998 begon mijn studententijd in Amsterdam. De stad voelde als een warm bad, en de Gay Games als een bruisbal in het midden daarvan. Met al die queer toeristen was de hoofdstad even overwegend roze. De sfeer was uitgelaten, ongedwongen en vol van beloftes. Ik laafde me aan de energie en verheugde me op een toekomst die ongetwijfeld nog veel mooier zou worden.

Zomer 2026, tijdens WorldPride, sta ik bij het Homomonument, in een zee van duizenden mensen de slachtoffers van die laffe aanslag in Berlijn te herdenken. Woede, angst en onmacht sidderen door de menigte. De stad voelt zo anders dan ten tijde van de Gay Games. Op weg naar de Pride Walk valt me ook op dat ik amper mensen met regenboogvlaggen zie. Die blijken pas tevoorschijn te worden gehaald op de Dam. RITA Community zal uiteindelijk meer dan 500 meldingen krijgen van discriminatie, waarvan bijna 40 van fysiek geweld. Onze zichtbaarheid blijkt steeds meer voorzichtigheid te eisen.

Ik moet daarbij meteen denken aan de recente tv-miniserie Tip Toe van Russell T Davies. Tip Toe is gespeend van nostalgie en zoetsappigheid, een drama verankerd in deze tijd. Davies, die eerder het meer luchtige Queer As Folk maakte, en een paar jaar geleden het indringende It’s A Sin over de aidscrisis, houdt de kijker een spiegel voor. We maken kennis met buurmannen Leo, een homoseksuele bareigenaar gespeeld door Alan Cumming, en Clive, een elektricien en huisvader vertolkt door David Morrissey. Beiden zijn noch een held noch een schurk, maar complexe personen met lichte en duistere kanten. Wanneer hun levens steeds meer met elkaar verstrengeld raken, slaan onderhuidse spanningen om in wantrouwen, haat en uiteindelijk geweld. Het resultaat is een beklemmende tragedie die laat zien hoe online ophitsing en groepsdenken mensen tegen elkaar kunnen opzetten en van elkaar vervreemden.

Naast de escalatie en de ontsporing, is er de ijskoude redenering van het flamboyante personage Melba: dat de queer gemeenschap, juist door zichtbaarder te worden, niet alleen geliefder, maar tegelijk ook meer gehaat is geworden. Daarmee wordt de naïeve gedachte dat de emancipatie voltooid is, vakkundig onderuitgehaald.

Het raakt daarbij ook aan veel vragen die er momenteel in de community rondwaren: hebben we ons vergist, zijn we te ver doorgeschoten, hebben we onze hand overspeeld, en wie moeten we als hoofdschuldige aanwijzen?

Die vragen zijn begrijpelijk, maar ze brengen ook een risico met zich mee: dat we elkaar als probleem gaan zien, terwijl we uiteindelijk hetzelfde verlies voelen. Rouw is op zijn plaats. Het tij is gekeerd en dat doet pijn. We bewegen ons voorzichtiger door de wereld dan vroeger, vaker op onze hoede, soms bijna op onze tenen. Maar juist daarom zullen we elkaar moeten troosten, in plaats van bevechten.

(Tip Toe is in Nederland te zien op HBO Max.)

Deze column is ook te beluisteren binnen aflevering 156 van Kulti Kulti, uitgezonden: zaterdag 10 oktober 2026